Pedro Sanchez Presidente, negoziatu beharrik gabe (+ Euskal Bidea)

Hankaz gora eta buruz behera, horrela utzi ditu Pedro Sanchezek gainontzeeko guztiak. Mapa politiko ezin konplexuago honetan, Europaren, Kataluniaren, Estatuaren eta Euskal Herriaren beraren agendak gurutzatu eta elkarreragiten duten garai ezin interesgarriago hauetan, gidoiari buelta emateko gaitasuna erakutsi du PSOEko buruzagiak. Denbora zeraman ekimen politikorik gabe; Kataluniako agendak Ciudadanos indartu, eta PP bere bertsio autoritarioena erakustera behartzearekin batera, PSOE ere mugiarazi du posizio autoritario-unionistetarantz. Kataluniako Errepublikarekiko erreakzioz, Riveraren txistuaren inguran dantzan ibili da Estatuko politika, eta, egoera nahasi horretan, Euskal Agendaren zaintzaileek, – edo, Sarasuatarren hitzetan,  arrautzen karraio dabilen “Arrano zuri erdi-oiloa”k- etekina atera nahi izan dute. Gero ekingo diogu, baina, Urkullularitzari, analisiaren amaieran.

Gatozen, orain, Pedro Sanchezen aukerak aztertzera: Espainiako Sistema Politikoa oso Exekutibozalea da. Alegia, Gobernuari, eta haren baitan, Presidenteari ematen dio gorentasun politikoa. Zehazki, Espainiar Konstituzioak hainbat inspirazio iturri ditu (Bonneko Oinarrizko Legea, 1949koa, edo Alemaniar Errepublika Federaleko Konstituzioa; Italiar eta Portugaldar Konstituzioak; baita II. Errepublika (1931-1939)  nahiz XIX. mendeko Espainiar Konstituzionalismoak berak ere), eta, kasu honetan, Alemaniaren eredutik hartutako prozedurak baldintzatzen du egun ematen ari den egoera. “Zentsura Mozio Eraikitzailea” deitua honetan datza: Zentsura mozioa Kongresuko kideen % 10ek eskatu behar dute, kasu honetan, 35 diputatuk. Baina, ez hori bakarrik, Zentsura Mozio hori aurrera joan dadin, derrigorrezkoa da hautagaia aurkeztea; hautagai horrek Kongresuaren gehiengo osoa behar du irabazteko. Lortuz gero, automatikoki aurreko Presidentea eta Gobernua eroriko dira eta Gobernuburu berria ezarriko; honek, aldi berean, Gobernu berria izendatuko du. Espainiako sisteman, Gobernua Presidenteari lotua da, eta honek eskumen ugari ditu Gobernua antolatu eta zuzentzeko, bere erara; Presidentearekin batera, hori bai, Gobernu osoak uzten du Exekutiboa.

Ez da harritzekoa, beraz, prozedura ikusita, Zentsura Moziorik 40 urtean aurrera ez atera izana. Hiru saiakera izan dira gaur arte: 1980an Felipe Gonzalezek Adolfo Suarezen aurka egindakoa ; 1987an Alianza Popularrak Felipe Gonzalezi aurkeztutakoa ; eta 2017an Pablo Iglesiasek Mariano Rajoy kentzeko egindako saiakera.

Negoziatu beharrik ez Pedro Sanchezek

Zein aukera ditu Pedro Sanchezek, oraingoan,  helburua betetzeko? Oso handiak. Hara zergatik: “Rajoy edo bera” aukeratu behar delarik, Kongresuko gehiengoak bere alde egitea beste aukerarik ez dauka. Horretarako, bi bide dauzka: Ciudadanosekin edo Podemos, EAJ eta Katalanekin. Bi bidetako bat bai ala bai irtengo zaio ondo. Horregatik ez du negoziatuko ez Ciudadanosekin, ezta gainontzeko inorekin ere. Ez dauka horretarako beharrik. Zentsura Mozioa babesten ez dutenek eman beharko dituzte azalpenak! Pedro Sanchezek ekimena lortu du, ekimen osoa. Eta, gainontzekoek, egoeraren aurrean posizioak hartzea baino ez daukate. Horrela uler daitezke J x Cat -en azken adierazpenak. Egoera zein datorren ikusita, Pedro Sanchezen balizko gobernuaren aurrekokapena egiten ari direla ulertu behar delakoan nago. Berdin Podemos ere, Zentsura Mozioaren hurrengo eguna prestatzen ari dira, Sanchezi akordio sozialak esijituz.

PP panikoak hartu du; ahal duten moduan erreakzionatu dute, hasieran, lekuz ezin kanporago. Epaitegietako ebazpenen inguruko gezurrei, argudio ekonomikoak gehitu dizkiete, trakets. Ondoren, Ciudadanosi eraso diote, Sanchezekin inora ez doazela esanez. Pentsa daiteke PPk, jada, balizko hauteskunde batzuei (Pedro Sanchezek deituko lituzkeenak) begiratzen diela, eta Ciudadanos higatu nahian dabilela.

Azken hauek dira Mozio honen kaltetu nagusiak, PPrekin batera. Lehenik, euren gabezia aritmetikoak agerian gelditu dira; 32 diputatu baino ez dituzte, eta ez dira erabakigarriak ezertarako: ez aurrekontuak ateratzeko (EAJren beharra egon da ); ez Zentsura Mozioa aurkeztu edo aurrera eramateko ere (Sanchezek Ciudadanos gabe lor dezake Presidente izatea). Ezker-eskuinetik lortzen ari den gorakadari zuzeneko kaltea eragiten dio egoerak: aukeratzen dutena aukeratzen dutela, Mozioa babestu ala ez, zentraltasuna galduko dute, eta erabakiak galerak ekarriko dizkie.

Sanchez Presidente: zer eta nola egin dezake?

PSOEren hautagaiak estrategiatzat hartu du Presidentetza epe batez izatea ekimen politikoa lortu eta boto-jario orokorretan eragiteko. Horretarako, eskura izango ditu Presidente batek dituen eskumen zabalak. Lehena, hauteskundeak deitzeko eskumena. Berak erabakiko du noiz egingo diren, berak baino ez. Horrek abantaila ematen dio leihan. Senatuan, PPk gehiengo osoa izaten jarraituko du, baina, jakina da, Senatuak ez du maniobra ahalmen handirik.  Kongresutik datozen legeei betoa ezar diezaieke, baina beto hori berehala altxa dezake Kongresuak gehiengo osoz, edo gehiengo hutsez betoa ezarri eta bi hilabetera. Senatuaren papera Espainiako sistema politikoan oso zalantzagarria da: ez du “erregioen ganbera” gisa balio (Kongresuak eskumen gehiago ditu alor horretan ere), eta Kongresuaren lanak moteltzeko (eta ez blokeatzeko) baino ez du ahalmenik. Egia da 155.1 artikulua aplikatzeko beharrezkoa dela. Baina Presidenteak beti izango du aukera diktamen hori ez proposatzeko, eta, gainera, Pedro Sanchezek gai honetan zer dauka galtzeko politikoki?

Ondorioz, Pedro Sanchezek denbora bat izan dezake erlatiboki egonkor aritzeko. Podemosekin negoziatu, eta bere politikaren zantzu batzuk erakusteko. Alor sozialean zalantza gutxi daude Gobernuaren ekimenak zein onura politiko ekar liezazkiokeen PSOEri. Lurralde ereduan, aldiz, ikusteke dago Pedro Sanchezek eskaintza politikorik baduen Katalunia eta Euskal Herriarentzat. Zalantzarik gabe, epe ertainerako aukera onena luke, baina epe motzera zail egingo litzaioke.

EAJ: Denborek harrapatuta

EAJri gaizki atera zaio jokaldia. Zorioneko 155 artikulua kentzeko probabilitate nahikoa bazela kalkulatuta zeukaten, aurrekontuak babesteko. Denborak katramilatu zaizkie, ordea, eta, azkenean, aukerarik txarrena egin dute: beren hitza jatea. Hain izan da txarra aukera, ezen hurrengo egunean kontrako posizioa babesteko egoera politikoa sortu baitzaien: Pedro Sanchezen Mozioa, hain zuzen ere. EAJ behartuta dago Mozio hori babestera, ez du beste aukerarik, eta egindako akatsa onartzera. PSOEk badaki hori, eta kontzesio gutxi eskainiko dizkio Mozioa onartu bitarte. EAJren eragiteko aukerak hurrengo egunean hasiko dira berriro; baina, katalanen posizioak baldintzatuko du, hori ere, aritmetikoki.

Beren argudiategi osoa pikutara joan zaien honetan (Egonkortasuna, Ciudadanos frenatzea eta abar), “dena estriborrera!” ziaboga egin beharrean aurkitzen dira. Kontrakoa egiteak (Rajoy babesten jarraitzeak), are gehiago kaltetuko luke Sabin Etxeko alderdia. Ortuzarrek autokritika egin du; hori baino zerbait gehiago beharko dute orain alderdia berkokatu, eta sinesgarritasun galerari aurre egiteko.

Euskal bide bat aurrera egiteko

Zurrunbiloak zurrunbilo, orain egin beharreko galdera sakonagoa dela deritzot. Hamarkadaz hamarkada huts egiten ari den metodologiaz ari naiz: Madrileko koiuntura bakan eta oso tartekakoak baliatzeaz, “zerbait” lortzeko dioen horretaz. Ona da, nola ez, Madrilen (ere) arrantza egitea; baina unea da baloratzeko horrek ez duela, inondik ere, emaitza ikusgarririk lortu Euskal Agendarentzat.

Agian, nahasmen garaiotan, galderek berek ematen digute erantzunen bidea. Lehena: zein Estatu Espaniar ari da eratzen? Litzateke. Autoritarismoa, Neoliberalismoa, eskubideen murrizketa, errepresioa, unitarismoa, zentralismoa. “2018ko erregimena”-ren ezaugarri zaharberriak dira. Sanchezek zer eta nola alda dezakeen ikusteke dago, esperantzari oso-oso tarte txikia utziz, baina.

Bigarrena, galdera eratzailea da: Zein herri eraiki nahi dugu hemen? Kontakizun aspirazionalak modu berritzaileetan formulatzeko aukera ematen diguna. Demokrazian, aurrerabide sozialean, mundu globalean aktore moduan aritzean, oinarritua. Bide horri modu sinesgarrian ekiteko, ez litzateke txarra honakoarekin hastea: Madrileko Kongresuan ditugun euskal ordezkariek masiboki Rajoy botatzearen alde egitea: 23tik 19k, hain zuzen ere. “Autogobernu Ponentzia”-n euskal burujabetzaren hautua egitea, ibilbide sozial bati lotua; eta herritarrek agendan eragiten jarraitzea: Pentsioen inguruan, feminismoaren inguruan, herrigintzan, eta Gure Esku Dagogintzan, esaterako.

 

 

 

 

Post hau Uncategorized atalean publikatu zen. Gogokoetara gehitzeko lotura iraunkorra.

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s