Pedro Sanchez Presidente, negoziatu beharrik gabe (+ Euskal Bidea)

Hankaz gora eta buruz behera, horrela utzi ditu Pedro Sanchezek gainontzeeko guztiak. Mapa politiko ezin konplexuago honetan, Europaren, Kataluniaren, Estatuaren eta Euskal Herriaren beraren agendak gurutzatu eta elkarreragiten duten garai ezin interesgarriago hauetan, gidoiari buelta emateko gaitasuna erakutsi du PSOEko buruzagiak. Denbora zeraman ekimen politikorik gabe; Kataluniako agendak Ciudadanos indartu, eta PP bere bertsio autoritarioena erakustera behartzearekin batera, PSOE ere mugiarazi du posizio autoritario-unionistetarantz. Kataluniako Errepublikarekiko erreakzioz, Riveraren txistuaren inguran dantzan ibili da Estatuko politika, eta, egoera nahasi horretan, Euskal Agendaren zaintzaileek, – edo, Sarasuatarren hitzetan,  arrautzen karraio dabilen “Arrano zuri erdi-oiloa”k- etekina atera nahi izan dute. Gero ekingo diogu, baina, Urkullularitzari, analisiaren amaieran.

Gatozen, orain, Pedro Sanchezen aukerak aztertzera: Espainiako Sistema Politikoa oso Exekutibozalea da. Alegia, Gobernuari, eta haren baitan, Presidenteari ematen dio gorentasun politikoa. Zehazki, Espainiar Konstituzioak hainbat inspirazio iturri ditu (Bonneko Oinarrizko Legea, 1949koa, edo Alemaniar Errepublika Federaleko Konstituzioa; Italiar eta Portugaldar Konstituzioak; baita II. Errepublika (1931-1939)  nahiz XIX. mendeko Espainiar Konstituzionalismoak berak ere), eta, kasu honetan, Alemaniaren eredutik hartutako prozedurak baldintzatzen du egun ematen ari den egoera. “Zentsura Mozio Eraikitzailea” deitua honetan datza: Zentsura mozioa Kongresuko kideen % 10ek eskatu behar dute, kasu honetan, 35 diputatuk. Baina, ez hori bakarrik, Zentsura Mozio hori aurrera joan dadin, derrigorrezkoa da hautagaia aurkeztea; hautagai horrek Kongresuaren gehiengo osoa behar du irabazteko. Lortuz gero, automatikoki aurreko Presidentea eta Gobernua eroriko dira eta Gobernuburu berria ezarriko; honek, aldi berean, Gobernu berria izendatuko du. Espainiako sisteman, Gobernua Presidenteari lotua da, eta honek eskumen ugari ditu Gobernua antolatu eta zuzentzeko, bere erara; Presidentearekin batera, hori bai, Gobernu osoak uzten du Exekutiboa.

Ez da harritzekoa, beraz, prozedura ikusita, Zentsura Moziorik 40 urtean aurrera ez atera izana. Hiru saiakera izan dira gaur arte: 1980an Felipe Gonzalezek Adolfo Suarezen aurka egindakoa ; 1987an Alianza Popularrak Felipe Gonzalezi aurkeztutakoa ; eta 2017an Pablo Iglesiasek Mariano Rajoy kentzeko egindako saiakera.

Negoziatu beharrik ez Pedro Sanchezek

Zein aukera ditu Pedro Sanchezek, oraingoan,  helburua betetzeko? Oso handiak. Hara zergatik: “Rajoy edo bera” aukeratu behar delarik, Kongresuko gehiengoak bere alde egitea beste aukerarik ez dauka. Horretarako, bi bide dauzka: Ciudadanosekin edo Podemos, EAJ eta Katalanekin. Bi bidetako bat bai ala bai irtengo zaio ondo. Horregatik ez du negoziatuko ez Ciudadanosekin, ezta gainontzeko inorekin ere. Ez dauka horretarako beharrik. Zentsura Mozioa babesten ez dutenek eman beharko dituzte azalpenak! Pedro Sanchezek ekimena lortu du, ekimen osoa. Eta, gainontzekoek, egoeraren aurrean posizioak hartzea baino ez daukate. Horrela uler daitezke J x Cat -en azken adierazpenak. Egoera zein datorren ikusita, Pedro Sanchezen balizko gobernuaren aurrekokapena egiten ari direla ulertu behar delakoan nago. Berdin Podemos ere, Zentsura Mozioaren hurrengo eguna prestatzen ari dira, Sanchezi akordio sozialak esijituz.

PP panikoak hartu du; ahal duten moduan erreakzionatu dute, hasieran, lekuz ezin kanporago. Epaitegietako ebazpenen inguruko gezurrei, argudio ekonomikoak gehitu dizkiete, trakets. Ondoren, Ciudadanosi eraso diote, Sanchezekin inora ez doazela esanez. Pentsa daiteke PPk, jada, balizko hauteskunde batzuei (Pedro Sanchezek deituko lituzkeenak) begiratzen diela, eta Ciudadanos higatu nahian dabilela.

Azken hauek dira Mozio honen kaltetu nagusiak, PPrekin batera. Lehenik, euren gabezia aritmetikoak agerian gelditu dira; 32 diputatu baino ez dituzte, eta ez dira erabakigarriak ezertarako: ez aurrekontuak ateratzeko (EAJren beharra egon da ); ez Zentsura Mozioa aurkeztu edo aurrera eramateko ere (Sanchezek Ciudadanos gabe lor dezake Presidente izatea). Ezker-eskuinetik lortzen ari den gorakadari zuzeneko kaltea eragiten dio egoerak: aukeratzen dutena aukeratzen dutela, Mozioa babestu ala ez, zentraltasuna galduko dute, eta erabakiak galerak ekarriko dizkie.

Sanchez Presidente: zer eta nola egin dezake?

PSOEren hautagaiak estrategiatzat hartu du Presidentetza epe batez izatea ekimen politikoa lortu eta boto-jario orokorretan eragiteko. Horretarako, eskura izango ditu Presidente batek dituen eskumen zabalak. Lehena, hauteskundeak deitzeko eskumena. Berak erabakiko du noiz egingo diren, berak baino ez. Horrek abantaila ematen dio leihan. Senatuan, PPk gehiengo osoa izaten jarraituko du, baina, jakina da, Senatuak ez du maniobra ahalmen handirik.  Kongresutik datozen legeei betoa ezar diezaieke, baina beto hori berehala altxa dezake Kongresuak gehiengo osoz, edo gehiengo hutsez betoa ezarri eta bi hilabetera. Senatuaren papera Espainiako sistema politikoan oso zalantzagarria da: ez du “erregioen ganbera” gisa balio (Kongresuak eskumen gehiago ditu alor horretan ere), eta Kongresuaren lanak moteltzeko (eta ez blokeatzeko) baino ez du ahalmenik. Egia da 155.1 artikulua aplikatzeko beharrezkoa dela. Baina Presidenteak beti izango du aukera diktamen hori ez proposatzeko, eta, gainera, Pedro Sanchezek gai honetan zer dauka galtzeko politikoki?

Ondorioz, Pedro Sanchezek denbora bat izan dezake erlatiboki egonkor aritzeko. Podemosekin negoziatu, eta bere politikaren zantzu batzuk erakusteko. Alor sozialean zalantza gutxi daude Gobernuaren ekimenak zein onura politiko ekar liezazkiokeen PSOEri. Lurralde ereduan, aldiz, ikusteke dago Pedro Sanchezek eskaintza politikorik baduen Katalunia eta Euskal Herriarentzat. Zalantzarik gabe, epe ertainerako aukera onena luke, baina epe motzera zail egingo litzaioke.

EAJ: Denborek harrapatuta

EAJri gaizki atera zaio jokaldia. Zorioneko 155 artikulua kentzeko probabilitate nahikoa bazela kalkulatuta zeukaten, aurrekontuak babesteko. Denborak katramilatu zaizkie, ordea, eta, azkenean, aukerarik txarrena egin dute: beren hitza jatea. Hain izan da txarra aukera, ezen hurrengo egunean kontrako posizioa babesteko egoera politikoa sortu baitzaien: Pedro Sanchezen Mozioa, hain zuzen ere. EAJ behartuta dago Mozio hori babestera, ez du beste aukerarik, eta egindako akatsa onartzera. PSOEk badaki hori, eta kontzesio gutxi eskainiko dizkio Mozioa onartu bitarte. EAJren eragiteko aukerak hurrengo egunean hasiko dira berriro; baina, katalanen posizioak baldintzatuko du, hori ere, aritmetikoki.

Beren argudiategi osoa pikutara joan zaien honetan (Egonkortasuna, Ciudadanos frenatzea eta abar), “dena estriborrera!” ziaboga egin beharrean aurkitzen dira. Kontrakoa egiteak (Rajoy babesten jarraitzeak), are gehiago kaltetuko luke Sabin Etxeko alderdia. Ortuzarrek autokritika egin du; hori baino zerbait gehiago beharko dute orain alderdia berkokatu, eta sinesgarritasun galerari aurre egiteko.

Euskal bide bat aurrera egiteko

Zurrunbiloak zurrunbilo, orain egin beharreko galdera sakonagoa dela deritzot. Hamarkadaz hamarkada huts egiten ari den metodologiaz ari naiz: Madrileko koiuntura bakan eta oso tartekakoak baliatzeaz, “zerbait” lortzeko dioen horretaz. Ona da, nola ez, Madrilen (ere) arrantza egitea; baina unea da baloratzeko horrek ez duela, inondik ere, emaitza ikusgarririk lortu Euskal Agendarentzat.

Agian, nahasmen garaiotan, galderek berek ematen digute erantzunen bidea. Lehena: zein Estatu Espaniar ari da eratzen? Litzateke. Autoritarismoa, Neoliberalismoa, eskubideen murrizketa, errepresioa, unitarismoa, zentralismoa. “2018ko erregimena”-ren ezaugarri zaharberriak dira. Sanchezek zer eta nola alda dezakeen ikusteke dago, esperantzari oso-oso tarte txikia utziz, baina.

Bigarrena, galdera eratzailea da: Zein herri eraiki nahi dugu hemen? Kontakizun aspirazionalak modu berritzaileetan formulatzeko aukera ematen diguna. Demokrazian, aurrerabide sozialean, mundu globalean aktore moduan aritzean, oinarritua. Bide horri modu sinesgarrian ekiteko, ez litzateke txarra honakoarekin hastea: Madrileko Kongresuan ditugun euskal ordezkariek masiboki Rajoy botatzearen alde egitea: 23tik 19k, hain zuzen ere. “Autogobernu Ponentzia”-n euskal burujabetzaren hautua egitea, ibilbide sozial bati lotua; eta herritarrek agendan eragiten jarraitzea: Pentsioen inguruan, feminismoaren inguruan, herrigintzan, eta Gure Esku Dagogintzan, esaterako.

 

 

 

 

Uncategorized atalean publikatua | Iruzkin bat utzi

Euskal Burujabetza ingurumaria globalean. Hiru ideiaren inguruan hausnarketa abiatzeko.

Han-hemen aipatua izaten ari da, Transnazionaltasun garaiotan, burujabetzaren ideia erreakzionario bat gailentzen ari ote den. Aipamen horien arabera, euren estatusa eta bizi-baldintza materialen oreka arriskuan ikusten duten segmentu herritarrek, bi modu nagusitan erreakzionatuko lukete egoera horren aurrean: batetik, etorkinen inguruan egiten ari den politikaren aurka. Bestetik, elite neoliberalen eta beren aurpegi politikoen aurka, bereziki eta, batik bat, sozialdemokrazia edo progresista itxurakoen aurka.

Frantzia hartuko dugu adibide, ustez, baliagarri gisa, gertatzen ari denaren interpretazioan laguntzeko.  Le Pen aitaren 2002ko kolpetik, Le Pen alabaren 2012 eta, batik bat, 2017koetara. Front National zenaren hautagaia bigarren itzulian botoen % 33,90 izatera iritsi zen. Zerk eraginda, baina? Chantal Mouffek eta beste egile batzuek azaldu izan dutenez, ezkerretik zetozen botoak, Alderdi Komunistatik alegia, “ultraeskuin langilezale” itxurako aukera batera joan dira, teorian guztiz bitxia litzatekeen ibilbide politikoa eginez. Ez da, baina, azalpen osoa ez eta bakarra ere.

Jakina da, mendebaldeko bazterrotan, ez dela Le Pen izan ibilbide politiko bitxiak bere egiteko abilezia erakutsi duen bakarra. Izan ere, aipatu ditugun bi erreakzio/motibazio nagusiek, bai baitituzte bestelako formak ere, Italian, Espainiar Estatuan, Grezian, Alemanian eta… baita Frantzian bertan ere. Forma batzuk, nola ez, besteak baino baikorragoak izaten ari dira. Hemen, azaletik bada ere, horrek guztiak Estatu eredu jakin baten deseraikitze/eraikitze prozesu batekin, – horrekin ere- ,  zerikusia duela azaltzen saiatuko gara; eta, zehazki, sozialdemokratatzat jo izan den joera politiko batek gobernu nahiz oposiziotik horretan izan duen paperari ere erreparatuko diogu, Frantziako adibide ezin esanguratsoagoa laburki azalduz. Bukaeran, hori guztia, Euskal Herriaren burujabetzaren inguruko hausnarketarekin lotzen ahaleginduko gara.

Saia gaitezen, bada, aipatutako joera honen jatorriak zehazten. “Pinochet esperimentua”-ren ondorengo Thatcher-Reagan bikoaren iraultza neoliberalak (1979-1981), ordura arte ezker-eskuin ardatzak zirenak aldatzeko gaitasuna erakutsi zuen, eta, horrekin, Estatuaren papera bera ulertzeko moduan eragin. Has gaitezen adibide batekin: Frantzian batzuek gogoan izango dute Giscard d’Estaingek Mitterrandi 1974ko presidentzialetako debatean esandakoa: Mitterrand jauna, ez duzu bihotzaren monopolioa”. Lehenak irabazi zituen, tarte txikiz, hauteskunde haiek, baina, epe ertainera, gidoiak biraldi bitxiak eman zituen. Ekar dezagun, hori ulertzeko, François Hollande gazteak, bere alderdikide batzuekin batera, 1984an Le Monde egunkarian sinatutako artikuluaren pasarte bat: “Langileria ulertzeko modu dogmatikoari uko egin behar diogu. Ezkerra ez da proiektu ekonomiko bat, balio-sistema bat baizik”.

Alderdi Sozialista Frantsesean bazen korronte ideologiko bat, “Bigarren ezkerra” zeritzona, alderdiaren baitan gutxiengoan zegoena, baina eragin-gaitasuna irabazten joan zena. Korronte hau Estatuaren interbentzioa ekonomian gutxitzearen aldekoa zen eta nazioen burujabetzarekiko kritiko agertzen zen. “Bigarren ezker” horren garaipen ideologikoa nabarmena izan zen ezkerra Frantziako boterera 1981ean, ederki kostata, iritsi eta gutxira. Ezker hura 1983an hasi zitzaion uko egiten boterera eraman zuen ezkerreko programa inplementatzeari. Laurent Fabius lehen ministro mitterrandista zenak horrela hitz egin zion Asanblada Nazionalari 1984ko uztailaren 24an: “Ezkerra da enpresa eta Estatua adiskidetu ditzakeen indar bakarra. Izan dezagun konfiantza enpresen gaitasunean”.

Bukatu ziren, beraz, nazionalizazioak eta gainerako asmo asko, eta gailendu zen Estatua beste modu batera ulertzeko formatu bat: Estatuaren funtzioa, Gain-nazionalki eta trans-nazionalki funtzionatzen duten sare globalen tresna izatera mugatuta, kasu askotan, horien funtzionamendu egokirako beharrezkoak diren interbentzio prebentibo eta zuzentzaileak hartzera bideratu nahi izan zen, neurri batean. Eta hori, nork egingo zuen ezkerrak baino hobeto? Laurent Fabius berak zintzoki aitortu zuenez, “Ezkerra da hori egiteko ondoen kokatuta dagoen indarra”.

Lotu dezagun, orain, hori Giscard d’Estaing-ek Miterrandi eta Hollandek Le Monde-ko irakurleei esandakoarekin, eta atera dezagun ondorio hau: Ezkerrak (ezker horrek, bederen), arlo materialari, edo, lengoaia marxistagoan azpiegituraren eraldaketari, uko egin zion, ezkerreko “balio-sistema” omen zena bere oinarri ideologiko bihurtuz; baina balio aurrerakoi horiek, ez dira, kasu askotan, balio liberalak baino, eta klase sozialekiko transbertsalki joka dezakete, azpiegitura/gainegitura eskema bera zalantzan jarriz. Nolabait, Mitterrandek bihotzaren monopolioari (uler bedi, gailentasun moralari) eutsi zion, eta liberalek… beste guztiari.

Logikoa da, puntu honetara iritsita, gaur egungo Macron-Le Pen konfrontazio irekian, Ezker-Eskuin ardatzaren ordez Nazioa eta Mundializazioa (uler bedi, Globalizazioa) izatea aurrez aurre talka egiten duten ardatzak. Burujabetza (uler bedi, erreakzionarioa) eta Neoliberalismoa (Uler bedi sistema ekonomikoa eta balio-sistema). Sakonean, bi joera hauek helburu berdinen alde egiten duten konstatazioa alboratuko dugu momentuz, eta gaur egungo ezker politikoaren porrot handiena izan litekeena nabarmendu: eztabaida politikoa ardazten duen lerroan, konfrontazioaren eremuan, aktore gisa ere ez aritzea.  Nor da, baina, Le Pen-en eta abarren arrakastaren erantzule nagusi, alor materialari uko egin, bere “balio-sistema”-ren gailentasun morala ardaztu eta Estatua neoliberalki deseraiki/eraiki duen “ezker” hori baino?

Frantzian baino modu orokortuagoan gertatu den joera hori (Felipe Gonzalez, Toni Blair, Gerhard Schröder…) aztertzea interesgarria izanagatik, ez zaigu orain eta hemen ezkerraren ibilbidea eta erronkak ezkerra den neurrian aztertzea interesatzen: sozialdemokrazia gisa ezagutua izan den joera politiko horrek izan duen bilakaerak burujabetza eta Estatuaren auziari eragin diona baizik, maila sozialean nahiz politikoan eragin ere; eta, azkenik, Euskal Herriaren aspirazioei horrek suposatzen dienaz hausnartu nahi dugu.

Zein da, bada, etorkizunean Estatuak mundua antolatzeko izan dezakeen balioa? Max Weberrek lurralde bateko zilegizko indarkeriaren monopolioan oinarritzen zuen Estatutik, munstro burokratiko sobietarrera, nahiz Europa Mendebaldeko Estatu (gradu ezberdinetan) interbentzionistetara,  XX. Mendeko Estatuak izan du eta du leku determinante bat mundu garaikidean. Baina Estatuaren inguruko eztabaida bizirik dago, Estatua eraiki eta Estatua deseraikitzeko bideak eta zentzuak ezberdinak baitira.

Euskal Herrian, hiru milioi pertsonako komunitatea osatzen dugu, lurralde fisikoari dagokionez. Espazio globalean gehiago gara. Burujabetzari, esentzialismotik baino, bere bertsio aspirazionaletik helduta, ideia hauekin ekingo diogu hausnarketa bide honi: Estatua, helburu baino, ondorio gisa mahaigaineratzearekin, lehenik. Zergatik? Estatua ingurumaria globalean Estatu izateko beharrezko dituen oinarri erreal (eta errealistekin) eraikitzea derrigorrezko iruditzen zaidalako. Bigarrenik: burujabetza erreakzionarioaren jatorriak eta ondorioak xumeki aztertu ditugun honetan,  komunitarioki eta aspirazionalki jokatzeko aukerak irekitzen direlako; pentsa baitaiteke Euskal Herriak baldintza egokiak eskaintzen dituela burujabetzaren kontakizun berriekin, jatorri eta ondorio horiei bide eta esperantza alternatiboak eskaintzeko. Nola? Alor materialaren nahiz demokrazia aurreratuagoaren gainean eraikita burujabetzaren kontakizun hori. Hirugarrenik: Estatu ahalguztidunari, proiektu positibo gisa, muga komunitarioak ezarriz. Zertarako? Alderdi politikoei kontraboterea egingo dien gizarte ahaldunduagoa izateko, aspirazio horien guztien berme gisa.

Ondoriozta daiteke, ideia moduan, bide horietatik aukerak izan ditzakeela, sozial nahiz politikoki, euskal burujabetzaren (euskal demokraziaren; euskal estatuaren) hautuak espazio subjektiboetan nahiz egiturazkoetan egun dena baino lehiakorragoa izateko.

 

Uncategorized atalean publikatua | Iruzkin bat utzi

Arnasak, arnasestuak, ez-garaipenak

“Europak arnasa hartu du”. Halaxe iragarri dute Emmanuel Macron Rothschild arraren ez-garaipena. Ez-garaipena diogu, izan diren garaipenetan, inoizko babes baxuenekoa izan delako:

Ez bakarrik apenas frantziarren % 43k babestu duelako 2. Itzuli honetan. Ez bakarrik azken 50 urteotako abstentziorik handiena izan delako. Ez bakarrik boto baliogabe eta zuriak 4 milioi baino gehiago izan direlako. Ez bakarrik Fronte Nazionalak historiako emaitzarik handiena lortu duelako, 10,6 milioi boto eskuratuta.

Macron, frantziarrentzat, deskartearen hautagaia izan da. Inkestek, kanpainan zehar, mezua garbi adierazia zuten: Le Pen eta Fillonen bigarren itzulia ekiditeko, botoa Macroni. Eta, hara hor, bitarteko egokiekin eta gauzak txukun eginda, boteretsuenek hilabete gutxian nola fabrika dezaketen presidente bat, Europako bigarren lurralde garrantzitsueneko errepublikaren errege izatera iritsi dena.

Macronen ez-garaipena porrot askoren ondorioa da, baina. Lehenik, eta modu ezin ironikoagoan, defendatzen duen proiektu neoliberalarena. Zerk bestek eragin du, bada, Le Pen munstroaren gorakada? Eta, patuaren ironia, munstroak berak, oportunismoaren praxi gorenean, eman dio Macroni irabazteko behar zuen testuingurua.

Eta porrota, nola ez, ezkerrarena. Azal dezadan: ez naiz ari Frantziako Intsumituen porrotaz, ezkerraren ezkerrak ere azken 50 urteotako emaitza onena eskuratu baitu. Ezkerraren porrotak, Frantzian, urte askotako deseraikitze ibilbidea izan du.

©Francois Lafite/Wostok Press
France, Paris
20/11/2014
Le President de la Republique Francois HOLLANDE, le Ministre de l Economie, de l Industrie et du Numerique Emmanuel MACRON,  sortent du Conseil des Ministres, au Palais de l Elysee.

1983tik, “Gobernuko ezkerrak” liberalismorantz jotzea erabaki zuenetik alegia, Frantziako sozialistek bide bihurgunetsua izan dute. Langileen interesak defenditzetik, langileen botoak pilatzetik, horiekiko lotura guztiak eteteraino. Ez kolpetik, ez egun batetik bestera. Batik bat, hauteskunde garaietan, sozialistek ezkerreko botoak pilatzeko gaitasuna erakutsi izan dutelako.

Baina, Sozialistek utzi diote erabilgarri izateari. Beren proiektu liberala sustengatu dutenei ez die balio. Macron dute orain, baina proiektua bera da. Macronen ez-garaipenak badituelako, behintzat, bi garaile: dirudunentzat eraiki nahi duten Europaren babesleak dira garaile materialak. Eta, garaile morala,  François Hollande bera. Bere bideak bizirik iraungo duelako bere ondorengoan. Orain, gainera, ezkerreko diskurtsorik egin beharrik gabe, itxurakeria gutxiagorekin.

Baina sozialistek, batez ere, langileentzat erabilgarri izateari utzi diote. Motiboak ez dira luze azaldu behar. 2002an Jospin kaleratu zuen langileen abstentzioak. 2005ean Europa Neoliberalari ezetz esan zion. Eta, 2017an, alderdi sozialistari agur esan dio.

Europak arnasa hartu omen du. Beste batzuek, arnasestuka ikusten dugu, ordea. Gero eta arnas gutxiagorekin, eta gero eta estuago.

Datozen hauteskunde legislatiboek gehiengo berri baten lortzearen saiakera islatuko dute. Ardatz mundialistaren inguruan zentro-ezker-eskuin sozioliberalaren blokeak parean izango ditu ezkerra, Fronte Nazionala, eta eskuinaren zati handi bat. Bakoitza beretik, zatiketa hori izango da gehiengo berriaren kartarik seguruena.

Datorren bosturteko nahasirako, bi klabe utziko ditugu mahai gainean: batetik, gehiengo berriak ordezkatuko duen proiektu neoliberalaren lorpenak edo galerak zein izango diren; bigarrenik, ezkerra gai izango den beste bide bat, beste modu bat, beste esperantza bat sortzeko. Biek huts eginez gero, litekeena da atzoko Macronen ez garaipena, 2022ko Le Penen garaipenaren bideko lehen eguna izatea.

Politics atalean publikatua | hitzekin laburtua | Iruzkin bat utzi